HP 6 augustus 1988 MEDIA

Kuttend en klotend naar de top

Vijf dagen per week repeteren in De Domme Lul, vier optredens per weekend. Maar toenÖ het verre Amerika. De bloei van The Fatal Flowers

En toen nam dat management, The Syndicate of Melodies, Bas Westerweel, die nieuwe presentator van TopPop, mee naar een concert van The Fatal Flowers. Achteraf had Bas bekend dat hij had genoten. Van de muziek, van de show, van het toegestroomde publiek. Alsof-ie naar een buitenlandse band had staan kijken ...
Öen toen Dave Marsh van het gezaghebbende Amerikaanse blad Rolling Stone die vorige Fatal Flowers elpee Younger Days in handen kreeg, was hij zo enthousiast dat hij een juichende recensie schreef: "Who says that Dutch can't rock. .. '
Rock 'n' roll in Nederland: The Fatal Flowers maakten in drieŽneenhalf jaar tijd drie elpees. Scoorden bescheiden hitjes met hun single Younger Days. Wonnen vorig jaar een Edison. Namen hun meest recente plaat Johnny D. Is Back! op in de Verenigde Staten onder de productionele leiding van rock 'n' roll-held Mick Ronson. Hun optredens hebben een 'bezettingsgraad van negentig procent', om met het management te spreken. En: The Fatal Flowers gaan buitenlands voetbal spelen. Kortom...

Even vooraf: in dat huis waarin ik woon, hebben The Fatal Flowers hun oefenruimte. Ze zitten er langer dan ik. Veel langer, denk ik, want op de deur naar dat zompige hok staat 'Lekker kutten en kloten in De Domme Lul'. En ik kan me niet voorstellen dat jongens van boven de vijfentwintig zoiets nog op hun deur schilderen.
Wij huisbewoners kankerden wel eens dat die gasten zo luidruchtig repeteerden. Soms schrokken we midden in de nacht, of zeg maar gerust in de vroege ochtend, geÔrriteerd wakker van klapperende deuren of vallende speakers. En dan wisten we: The Fatal Flowers hebben Emmer-Compascuum of Kerkrade plat gespeeld. En persoonlijk vond ik het een beetje flauw dat ik in de krant moest lezen dat Mick Ronson een week lang in De Domme Lui had gewerkt. Ik bedoel, ik had 'm ook wel willen ontmoeten.
We zagen de groep meerdere malen van bezetting veranderen,en iedere keer weer verbaasde het ons dat die nieuwkomers binnen een paar weken diezelfde grauwe huidskleur kregen als drummer Henk jonkers en zanger-gitarist Richard Janssen. "Drugs?" vroeg een kennis een keer geheimzinnig, toen hij The Fatal Flowers richting Mensa zag sloffen. Ik schudde m'n hoofd, trok een ernstig gezicht en zei alleen maar: "Vijf dagen per week repeteren in De Domme Lul. En dat al jaren lang."
En nu worden ze opgestuwd in de vaart der volkeren. Wij huisbewoners hebben dan wel altijd gevonden dat The Fatal Flowers dat succes verdienen. Maar we kunnen het ons nog niet helemaal voorstellen, vier van die schuchtere, haast verlegen jongens in TopPop of in het verre Amerika...

Zondag 27 juni vertrekt The Fatal Flowers richting Gent. Met een beetje verbeelding heeft de tocht iets weg van een zegepraal. Langs de kant van de weg staan uitbundige Nederlanders. Ze juichen, zingen en brullen dat er aangevallen moet worden. Nederland onthaalt 'ons' Nederlands elftal. In het rode verhuurbusje zit iedereen met de neus tegen het raam geplakt. "Ze staan de verkeerde kant op te juichen," grinnikt de drummer. "Verkeerde hobby gekozen," zegt de zanger.
Onze A2-tocht mag dan wat schril afsteken bij die van de voetballers, maar toch... We worden vervoerd in een riante bus met stoelen die je helemaal naar achteren kan klappen. Richard Janssen grinnikt haast verontschuldigend. Sinds het verschijnen van Johnny D. Is Back! wordt het muzikantendom van The Flowers iets gerieflijker. Succes in Holland betekent dat je als band iets meer eisen kan gaan stellen. Een fles Jack Daniels in de kleedkamer. Of een eenvoudige maaltijd na afloop van het optreden. En don't forget to mention andere mensen die apparatuur sjouwen en opbouwen. Want wat is rock 'n' roll in de polder: zeulen met loodzware kisten tussen een feestvierende menigte van wie de meeste zullen roepen dat je vanavond weer 'te gek' was. Maar de armen uit hun mouwen steken: ho maar! The Fatal Flowers werkt al jaren met dezelfde technici en roadies. Vrienden van het eerste uur, vrienden uit een tijd dat ze gezamenlijk afreisden naar Appelscha in een tochtige Mercedesbus. "Eh, nee," zegt Janssen. "Nee, nee! Ik vind het niet raar dat zij nu eerder van huis moeten om onze spullen op te bouwen. Vinden ze zelf ook niet. leder z'n werk. En, zij kunnen leven van onze optredens, wij hebben nog steeds een uitkering. En toen Luc SuŤr, onze geluidstechnicus, begon, had hij nauwelijks verstand van techniek. Maar nu kan bij de grootste PA's aan. Toen wij vorig jaar op Pinkpop speelden zat hij wel achter de knoppen, en als The Fatal Flowers ophoudt te bestaan kan hij overal terecht."
Maar dan heb je het wel zo'n beetje gehad met de extra faciliteiten van een rockband in Nederland. Want van wereldberoemd in Almelo is alleen Doe Maar even een beetje rijk geworden. 't Levert nauwelijks geld op. Want wat houden The Fatal Flowers aan een optreden over? Hooguit achthonderd gulden. En die verdwijnen in de kas van een stichting, waarin de
Band en de spullen die in De Domme Lul staan zijn ondergebracht. En er moet nog veel worden afbetaald.

Richard Janssen liep ik eind jaren zeventig al een keer tegen het lijf. Hij was bassist in The Pilots, een groep die zeer bekwaam was in het imiteren van de toen populaire Engelse mod-band The Jam. De drummer van die groep, ene Marcel stond toen nog model voor een aflevering in de HP-serie De Nieuwe Tieners. In een andere groep, Midnight to Six, een band met een zekere status binnen de Amsterdamse grachtengordel, leerde Janssen de drummer Henk jonkers kennen. En toen hebben ze samen The Fatal Flowers opgericht.
Ze hadden hun tijd mee. De media, en met name de popjournalisten, waren amechtig op zoek naar een nieuwe muzikale stroming waarmee ze zich konden identificeren. Die meenden ze te ontdekken in wat met een groot woord de Amsterdamse Gitaarschoot werd genoemd. Andere journalisten spraken van een heuse sixties revival. Het enige wat bands als Claw Boys Claw Blue Murder en The Fatal Flowers met elkaar gemeen hadden, was hun bezetting (gitaar, bas, drums en zang) en hun enthousiasme. The Fatal Flowers werd binnen een paar maanden ingelijfd door The Syndicate of Melodies, dat de groep in het voorprogramma liet spelen van de toenmalige subtopper The Thought. De platenmaatschappijen, al in een krimpende markt op zoek naar sterren, deelden contracten, Claw Boys Claw ging naar Polydor, The Fatal Flowers en Blue Murder naar WEA.
Nu, drie jaar later, maakt alleen The Fatal Flowers tot ieders volle tevredenheid platen. Maar Johnny D. Is Back! heeft helemaal niks meer te maken met sixties of wat voor gitaarscholen dan ook. Johnny D. is een plaat met kinderkoren, mondharmonica's en veel keyboardpartijen van Cor Willemse, de vaste gasttoetsenist van The Fatal Flowers. Maar nu heb ik weer ergens gelezen dat die plaat heel duidelijke verwijzingen heeft naar de rock 'n' roll van David Bowie, Mick Ronson en Lou Reed uit de beginjaren zeventig. Nou ja...
Uiteindelijk schrijven platenmaatschappij en management het succes van de groep toe aan de extreme perfectie en de haast maniakale werklust van met name Janssen en Jonkers. Richard Janssen: "Op zich is het niet zo bijzonder wat we doen. Vier jongens met een uitkering, die vijf dagen in de week repeteren. Ik bedoel, voor iedere andere baan moet je ook vijf dagen per week werken. En wij hebben dan ook nog het leukste beroep ter wereld. Daar wil ik wel keihard voor werken. Af en toe repeteren is niet voldoende. We ontwerpen onze eigen hoezen, we maken onze eigen clips. We werken onze nummers uit op goeie demobanden, en eh, ik moet eerlijk zeggen dat ik al dat gedoe wat bij zo'n bandje komt kijken ook wel heel prettig vind. Daardoor blijf je jezelf een beetje relativeren. 't Is leuk om te voldoen aan het clichť beeld van sex, drugs and rock 'n' roll, maar eh, wij treden drie, soms vier keer per weekend op. Dan kun je niet van ieder optreden een feest maken. Vrijdags zuipen, zaterdags zuipen, zondags zuipen, dat hou ik niet vol.
"In Nederland zijn wij redelijk populair, ja. En dus, eh, komen er vrij veel slijmballen op je af. Dan is het wel handig als je wat afstand kunt nemen, anders zouden we misschien in dezelfde fuik lopen als die deelnemers aan de Soundmixshow.- 'je bent een fantastisch artiest! Nederland moet trots zijn op een talent als jij.' Als je daarin wegzinkt, wat blijft er dan van je over als het allemaal wat minder gaat? Dan, eh, daar gaan de teksten op Johnny D. Is Back! ook over."

Walking down the road, fingers pointing at your back
Feel the tension growing, feel the rope around your neck
(Uit: Moving target)

> WEA Heeft Rock & Roll Star, de eerste single van het Johnny D.-album al weer losgelaten. Het plaatje flopte binnen een paar weken. Het gekke is, de plaat kreeg redelijk wat airplay, werd Parkeerschijf bij de VARA, er was wat exposure op televisie. Kijk, niemand in Hilversum stak z'n nek uit voor die plaat, niemand zag er echt een sure hit in, maar de plaat had mogelijkheden. Alleen die jongens van Veronica pikten 'm niet op. Nou, en dat betekent dat je niet in de Nederlandse Tipparade komt, dat de detailhandel je plaat niet inkoopt, kortom een failure.
Coen Bais is artist & repertoire manager van WEA en uit dien hoofde is hij verantwoordelijk voor The Fatal Flowers. Een vriendelijke man, die zich in tegenstelling tot veel van z'n collega's nauwelijks bedient van platenjargon. Terwijl hij z'n auto het parkeerterrein van 'een lekker rustig Hilversums restaurantje' opstuurt, vraagt hij of ik wel eens naar de Avondspits luister. "Zelden," zeg ik. Ik bedoel 'nooit'. Maar dat maakt Bais niets uit. In dat programma, legt hij uit, hebben ze een Steunfonds. Een luisteraar kiest in de uitzending drie singles die hij wil 'steunen'. Rock & Roll Star zit nu al zes dagen in dat Steunfonds. Waarmee hij maar wil zeggen: het broeit rond The Fatal Flowers.
Het publiek voelt dat. Rock & Roll Star is 'n ijzersterk up-tempo rocknummer, maar commercieel is 't niet. Bais had er heel serieus rekening mee gehouden dat die plaat zou floppen, maar om markttechnische redenen besloot hij toch juist dŠt nummer uit te brengen. Hij wilde de oude hardcore fans laten horen dat The Fatal Flowers nog steeds dezelfde left-wing band is als vroeger. Hij verontschuldigt zich voor het platenjargon, maar ik begrijp hem wel, hŤ. Die strategie heeft zich nu al bewezen, de oude fans hebben massaal de elpee gekocht. En in Nederland wil massaal zeggen: met z'n achtduizenden. Johnny D. heeft nu al de verkoopcijfers van de vorige elpee Younger Days geŽvenaard. De volgende single die WEA gaat uitbrengen wordt het veel commerciŽlere, rustiger nummer Moving Target. Om het jongere publiek, de lezer van de Hitkrant, te bereiken. Om als het even kan wel een hitje te scoren.
Bais wil met The Flowers naar het buitenland. En dat zal ook wel lukken, denkt-ie. Johnny D. wordt gereleased in Amerika, in Japan, in Engeland, in Denemarken. Bij WEA is iedereen enthousiast over die plaat. Tot in Mexico en BraziliŽ aan toe. Maar de promotiebudgetten in die landen zijn afhankelijk van de prestaties van de band in Nederland. Bais zegt: "Als wij hier verkopen, zal onze maatschappij in Amerika meer geld losmaken om The Fatal Flowers door de States te laten toeren. Ik hou er niet van om over bedragen te praten, maar met Johnny D. hoeven we ook niet meer de illusie te hebben dat we die ooit in Nederland terug kunnen verdienen. Om een band rendabel te maken, moet je de grenzen over." Die Younger Days-elpee deed het in de VS goed bij de alternative radio. Zonder promotie of niks zijn er daar tienduizend exemplaren verkocht. Net zoveel als in Nederland, maar voor daar peanuts. Als ie voorzichtig gokt, denkt Bais dat de VS goed is voor minimaal 25.000 Johnny D.s. Hij zegt: "ik persoonlijk zou dat dus heel leuk vinden, maar ik gun het die band nog meer... want god... ik heb die jongens een keer opgezocht in ScandinaviŽ toen ze daar op tournee waren. Bijna lege zalen, beschimmelde matrassen tegen de muur voor de geluidsoverlast en, eh, in de kleedkamer stond een pan macaroni met wat rooÔge kleurstof.. omdat dat zo voedzaam is."

Gent is een beetje verregend, maar de ontvangst is allerhartelijkst. De vriendelijke Belgen staan al klaar met schalen vol broodjes. Terwijl de mannen van het Syndicate of Melodies met papieren, geld en de contractueel verplichte 'kisten' bier aan de slag gaan, verkleedt The Fatal Flowers zich in de provisorisch ingerichte kleedkamer. Bart, de gitarist van een andere Amsterdamse band, TrŲckener Kecks, zal de laatste nummers mee gaan spelen. Enthousiast komt de gastgitarist met messcherpe Spaanse puntlaarzen aanlopen. Omdat-ie eruit wil zien als 'een echte Flower'. En daarom verwisselt hij zijn boerenruitjes hemd voor een zwart shirt en dito broek.
The Fatal Flowers is, zo horen ze van een piepklein meisje met punkhaar, de absolute trekker van het festival. Ondanks de aanwezigheid van BelgiŽ's trots Won Ton Ton en de fossiele grootheden van The Pretty Things. "Iedereen komt voor U." Ze zegt het zo overtuigend dat ze wel namens de gehele Gentse bevolking moet spreken.
En ze hebben 'iedereen' niet teleurgesteld. Dat optreden in Gent was - als je muziek probeert te omschrijven klinkt dat gelijk zo lullig - hogeschool rock n' roll, energiek en dynamisch. The Fatal Flowers heeft in de afgelopen drieŽneenhalf jaar bewezen dat ze goeie songs kunnen schrijven. Zulke bands kom je hier in de buurt niet veel tegen. Neem bijvoorbeeld die geflopte single Rock & Roll Star. Daar zit alles in. Beukende drums en vibrerende baspartijen die natrillen in je buik, gitaarsoli zo ijl dat het lijkt of iemand met een fileermesje in je trommelvlies peutert, die nasale, bijna parlando zang van Janssen, en op een moment dat je het niet meer verwacht een drumroffel en dan een meerstemmig refrein, dat je na ťťn keer horen kan meezingen.

Jonathan he's a rock and roll staaaaar
Didn't make it but that's the way things aaaare
That's the way things aaaaare
pampampampam That's the way things are.

Ik heb ze wel eens gezien dat ik dacht dat ze een beetje routineus te werk gingen. Dat je bijna voelde dat het het zoveelste concert was, maar over het algemeen geven ze je het gevoel dat je echt een avond uit bent. Janssen is de ietwat onderkoelde, een beetje zwoele frontman. Renť van Barneveld, de nieuwe gitarist, klimt bijna in de hals van z'n gitaar als hij soleert, Geert de Groot, de bassist, beent met grote passen over het podium en de drummer, Henk Jonkers... fysieker drummers zijn er niet. In Gent had-ie een rood backlight en wat je zag waren slierten haar, maaiende armen en veel, heel veel rood oplichtende zweetspatten. Kortom BelgiŽ genoot, de band moest twee of was het nou drie keer terugkomen voor een toegift.
Om acht uur 's avonds is het voor The Fatal Flowers afgelopen. Wat rest is de 'eenvoudige maaltijd'. Maar ze willen nog niet naar huis. Eerst nog The Pretty Things zien spelen, die gepland staan om half elf. Henk Jonkers is al snel uit het zicht verdwenen. Richard Janssen laat zich interviewen door een Gents vrij radiostation. In een monoloog met veel eh's en ah's geeft hij af op de doorsnee diskjockey in Nederland, die er maar niet voor te porren is om wat meer rock 'n' roll te draaien. De VPRO vindt hij okť, de VARA is ook redelijk, maar verder vindt-ie het allemaal niks op de vaderlandse zenders. Overdag pulp en 's avonds, ja, 's avonds draaien ze wat progressievere muziek om hun geweten te sussen.
Geert de Groot en Renť van Barneveld wandelen met een biertje over het festivalterrein. Ze zitten nog maar kort bij de groep. De Groot prijst zich gelukkig. Vorig jaar nog zolderkamermuzikant en nu is-ie in Amerika geweest om een elpee op te nemen en treedt hij iedere week wel een paar keer op. Van Barneveld toont zich wat sceptischer. Officieel heeft hij de status van invaller. Na het Amerika-avontuur haakte de oorspronkelijke Fatal Flowers-gitarist Dirk Heuff af, omdat hij de prestatiedrang van de band iets te groot vond worden. En Van Barneveld weet nog steeds niet of hij zich wel een typische Flower voelt. Hij vindt de band te gek, dat staat voorop, maar hij speelt ook nog in een andere groep, The Urban Dance Squad, een soort van hiphopband met veel scratch, een rapper, een funky bass en veel hard-rock gitaarlicks. Een obscure band. En daar houdt bij wel van. 'n Beetje rommelen in de marge. Hij is er nog steeds niet uit of hij zich wel helemaal lekker zal blijven voelen in een band, die duidelijk binnen een bepaald rock 'n' roll- idioom opereert... en bovendien, de Flowers gaan nu zo hard dat er dingen gebeuren waar Van Barneveld zich, ehhhh, niet zo gemakkelijk bij voelt. Hij heeft ooit met zichzelf afgesproken dat hij never zou gaan playbacken. Nou, uiteindelijk is hij toch meegegaan naar TopPop, maar toen The Flowers in dat radioprogramma Hollands Glorie moesten optreden, heeft hij bedankt. Playbacken in een radioprogramma, dat zag ie echt niet zitten.

'T is een van die spaarzame zomerse dagen en wij zitten binnen. Richard Janssen zit grinnikend voor het televisietoestel van z'n vriendin. We kijken naar Bingo, het Belgische equivalent van TopPop. The Fatal Flowers playbacken Rock & Roll Star. En dat is alles wat erover te zeggen valt, The Fatal Flowers playbacken Rock & Roll Star. 't Is jammer, zegt hij, dat hij de opnamen van hun optreden bij de TROS niet kan vinden, dat was echt te gek geweest. Voordat ze op moesten, werden ze met z'n vieren helemaal stijf gescholden door het aangerukte frisgewassen discopubliek: 'Vuile herrieschoppers' en 'Laat je haar knippen smeerlap'. Maar tijdens de opnamen waren ze een en al enthousiasme en verdrongen ze zich opgewekt om toch maar in beeld te komen.
Janssen: "We leveren een constante strijd tussen ideaal en realiteit. Mijn ideaal? Huhhh, ik zou wel drie maanden met The Fatal Flowers en Mick Ronson in de studio willen. Maar om dat te bereiken, moet,je eerst beroemd zijn, hahaha, dan moet je meewerken aan programma's als TopPop enzo, want verder... Ik heb helemaal geen bezwaar tegen een cultstatus, integendeel. Als wij in Engeland zouden wonen, net als bijvoorbeeld The Jesus and Mary Chain, dan was er niks aan de hand. Zo'n band verkoopt nog altijd genoeg platen om van te kunnen leven, die komt in independent charts of wat dan ook...
"In Nederland zit er een enorme discrepantie tussen wat er zich in de clubs afspeelt en wat er op de radio of televisie te horen is. Er zijn zat goeie bands in Nederland, zat, maar wat zie je op televisie? Imca Marina in Turkije of Albert West in god-mag-weten- waar. Ik wil niet klagen, ons gaat het behoorlijk voor de wind, maar stel je hebt een band en je maakt in eigen beheer een plaat. Hoe breng je zoiets onder de aandacht? Met een beetje mazzel krijg je een recensie in de OOR, maar wat voor oplage heeft dat blad? 10.OOO? Dat is toch niks! Zeg dat wij twee keer per week spelen, dus gemiddeld zien, eh, achthonderd mensen ons per week spelen. Als je dat een jaar zou volhouden heb je een publiek van vijftigduizend mensen bereikt. Maar binnen 't half jaar heb je alle clubs gehad en dan moet je dus weer met een nieuwe show komen."
En dan komt het, het loflied op de Verenigde Staten waar de rock 'n' roll veel meer ingebakken zit in de samenleving. Het land waar je Chuck Berry hoort als je de autoradio aanzet, waar alle deelnemers aan een popquiz gewoon weten dat dat introotje van The J. Geilsband is en waar een cultband als Georgia Satellites niet alleen naast George Michael in de hitparade staat, maar ook nog een keer een miljoen elpees verkoopt. Janssen: "Ik vind het idioot, als je naar de TV kijkt, als je naar de radio luistert, dan zie je, dan hoor je dat wij Nederlanders goed kunnen voetballen, dat we goed zijn in beeldende kunst, de Hollandse cinema wordt ontdekt, maar we zouden dus geen goeie muziek kunnen maken. Geloof jij het?" 0

bron: Jan Eilander, HP 6 augustus 1988

terug naar de media pagina