Oor 24 januari 1987 MEDIA

Over de hoofden van de Fatal Flowers

Fatal Flowers. Werden onlangs het slachtoffer van een welles-nietes-oorlog tussen critici. Zijn zij de beste band van Nederland? In ieder geval de meest belovende, maar wat maakt het uit. Ze bestaan twee jaar, ontstegen aan de Amsterdamse gitaar-school en zagen het begin van hun victorie, toen ze tussen de blote borsten en kunstpikken van VARA’s Nachtshow hun nieuwste Younger Days mochten brengen. Een hit? U zegt het.

Wie of wat moet je nog geloven als je over de Amsterdamse Fatal Flowers leest? Zelden in de historie is een merkwaardiger en bloeddorstiger polemiek gevoerd over een Nederlandse band als onlangs. Het begon allemaal met een uiterst negatieve plaatrecensie van Herman van der Horst. Herman stelde dat het materiaal op Younger Days, de tweede FF-elpee, volstrekt geënt is op de Nederpop uit de jaren zestig. Bij al die referenties aan The Motions, The Sandy Coast, The Outsiders en The Rodys, vergat hij de Golden Earring te noemen. Nu net de enige vaderlandse groep, waardoor de Fatal Flowers erkennen wel beïnvloed te zijn. Wat denk je als consument na zo'n recensie? Die plaat koop ik niet, die ga ik niet eens luisteren.
Vervolgens schreef Peter van Brummelen in Vinyl een heel ordentelijk en lovend artikel over de band en hun nieuwe plaat. Je kon als consument aan twijfelen aan de neersabel manoeuvre van Van der Horst.
Er trad een korte stilte in. Naar aanleiding van VARA's Nachtshow, waarin de Fatal Flowers hun single, eveneens Younger Days geheten, kwamen vertolken en naar aanleiding van een op handen zijnde tournee verscheen op 29 december een inverview in de NRC. Jan Vollaard schreef daarin dat de Fatal Flowers zich de beste Nederlandse rock & roll-groep mogen noemen. 'Routiniers als Normaal, Golden Earring en Herman Brood blijven ver achter, want de pas verschenen elpee Younger Days bevat de meest aanstekelijke, melodieuze en opwindende rock & roll die Nederland op dit moment te bieden heeft.' Kopen, die plaat, denk je.
Twee weken later valt de Volkskrant vanuit de vrieskou in je bus. Peter Koops heeft een concert van de Fatal Flowers in Paradiso bijgewoond en ruikt bloed. Nee, het is overtrokken om de Fatal Flowers de beste Nederlandse r&r-band te noemen. De populariteit van de groep is slechts te wijten aan de dweepzucht van de Amsterdamse gitaar-scene. 'Omdat in zo'n kringetje iedereen achter elkaar aan holt leidde dat in Paradiso tot een flinke opkomst.' De Flowers, aldus Koops, mankeert het aan muzikale visie, ze maken muziek vanuit de verkeerde intentie, hun creativiteit smoort in purisme, ze doen de 'roaring sixties' dunnetjes over en grossieren in zouteloze stijl-nabootsingen. Geheel in tegenspraak met zijn betoog eindigt Koops met de mededeling dat de band zeker meer in haar mars heeft dan het gros van de Nederlandse groepen.

Wie of wat moet je nu geloven als je over Fatal Flowers leest? 'het lijkt wel een oorlog tussen critici over onze hoofden heen,' zegt zanger/gitarist Richard Janssen.
Vanwaar al die kinnesinne? 'Als Jan Vollaard in de NRC schrijft dat wij de beste band van Nederland zijn, dan kan je op je vingers natellen dat Koops daar in de Volkskrant wel tegenin moet gaan. Je wordt omhoog geschreven of omlaag geschreven. De Nederlandse critici mogen dan wel redelijk muzikaal onderlegd zijn, ze bewegen zich in een veel te klein wereldje.'
Dirk Heuff, gitarist: 'Als de critici nou gewoon eens opschrijven wat er aan de hand is: de Fatal Flowers is een rockband die in twee jaar tijd een stuk beter is geworden en een volledige kandidaat aan het worden is. Daar zou ik het mee eens zijn. Maar dat schrijven ze nooit op.'
Dirk Heuff heeft gelijk. De Fatal Flowers is niet de beste rockband van Nederland. Maar ze hebben wel het potentieel om het te worden. Ze bestaan uit vier ijzersterke instrumentalisten (naast Janssen en Heuff bassist Marco Braam en drummer Henk Jonkers), die ongehoord hecht samenspel bieden, prachtige melodieuze rocksongs componeren en met hun single Younger Days nu eindelijk eens voor een hit uit de Amsterdamse gitaarschool dreigen te zorgen. Diezelfde achtergrond, de Amsterdamse gitaarschool, heeft veel te maken met de onheldere berichtgeving over de band. Critici als Van der Horst en Koops lijken zich in hun artikelen over de Fatal Flowers vooral te willen distantiëren van die scene. Hetgeen voor Van der Horst als legitiem mag gelden; hij woont niet in Amsterdam en maakt geen deel uit van de incrowd. Voor Koops ligt dat anders.
Richard: 'Er waren 600 mensen in Paradiso en laten we wel wezen, dat zijn heus niet allemaal dweepzieke gitaar-rockers die achter elkaar aanhollen. Dat hij, uitgerekend hij dat schrijft, is ronduit lachwekkend. Iedereen die in een Amsterdams gitaarbandje zit weet wie hij na een optreden in de kleedkamer achter de ijskast aantreft. Peter Koops, ja die. Niet dat hij met ons ooit een woord gewisseld heeft, hij heeft altijd een stronthekel aan ons gehad. Daarom vind ik het ook zo gek dat hij zegt dat wij muziek maken vanuit een verkeerde intentie of dat wij gebrek aan visie hebben. Hoe kan iemand die nooit met ons heeft willen spreken weten wat onze intentie en visie is? Journalisten als Peter Koops zijn te lui om zelf hun oren open te zetten en komen gewapend met één hand vol vooroordelen en de andere vol artikelen die al eens door anderen geschreven zijn naar je optreden. Hij heeft zijn mening al klaar voor hij je gezien heeft.'
Dirk: 'Als het nou eens onze intentie is om gewoon goede songs te componeren en die zo goed mogelijk te spelen, wat is daar dan verkeerd aan?'

CLAW BOYS CLAW
Er speelt bij de berichtgeving rond de Fatal Flowers nog iets anders. Namelijk een papieren tegenstelling tussen de Fatal Flowers en de Claw Boys Claw. Beide bands zouden met evenveel recht aanspraak kunnen maken op de titel beste rock & roll-band van Nederland. Is het onjuist te veronderstellen dat Koops Jan Vollaard op de vingers heeft willen tikken omdat hij Claw Boys Claw prefereert (met wie hij aantoonbaar heel wat betere banden onderhoudt dan met de Flowers)?
Richard: 'Ik weet dat die tegenstelling tussen ons en CBC bestaat. Mensen willen graag zoiets creèren, Dat is leuk om over te schrijven, om over te filosoferen. Maar die tweestrijd gaat volslagen langs de muzikanten heen. Ik bewonder Claw Boys Claw ontzettend. Ik heb ze altijd de beste band van Nederland gevonden. Als wij Claw Boys Claw tegen komen in het café, staan we gezellig met elkaar te praten. Er is geen rivaliteit. Dat is ook nergens voor nodig. Er is plek zat voor twee van dat soort bands in Nederland.'

R&B
Inderdaad. We mogen er trots op zijn dat er twee van zulke bands in Nederland zijn die met kop en schouders hoven de rest uitsteken. En we staan dan ook op het punt Holland op z'n smalst te verlaten. Maar niet nadat we de heren Van der Horst en Koops ten laatste hun oren hebben gewassen over het feit dat ze gewoonweg hun werk niet goed hebben gedaan. Beide plakten de Fatal Flowers het sixties-stigma op. Koops heeft het over een groep die doet 'alsof de evolutie van de pop twintig jaar stil stond', Van der Horst over melodieën die 'boordevol zitten met geleende riffs uit de 60' ties'.
Lulkoek. Wie de plaat Younger Days hoort, wie de groep live ziet, bespeurt heel veel invloeden. Maar nu juist niet diegene die men sixties noemt. Men bespeurt Amerikaanse rock uit het begin van de jaren zeventig, men bespeurt songstructuren die verwant zijn met de r&b die de Stones in hun midden-periode speelden, de r&r van The Golden Earring, de power van ZZ Top zoals Bart Chabot al dan niet spottend opmerkte in De Wilde Wereld. Men bespeurt de invloed van John Lennon (solo) in de zang, de invloed van Jimi Hendrix in het gitaarwerk van Dirk Heuff. Zoals de Fatal Flowers zelf opmerken: 'In die twee jaar zijn we veel minder Byrd-achtig geworden en veel meer als de Golden Earring. We rocken nu. En al die woorden als seventies en sixties, die komen helemaal niet bij ons op. Wij zijn helemaal geen puristen. We zijn niet mensen met gigantische platenkasten. We luisteren helemaal niet zo veel naar muziek.'

GENERATIE 25
En dan nu de waarheid over de Fatal Flowers. Hun muziek vormt de weerslag van hun generatie. Alle vier zijn ze om en nabij de vijfentwintig jaar oud. Ze hebben de sixties meegemaakt als kind. Onbewust. Richard: 'Je kunt je nog herinneren hoe het was toen de eerste jongen met lang haar door de straat liep, je kon op je zevende She Loves You Yeah Yeah van The Beatles fluiten. Daarna maakte je als tiener heel bewust de punkperiode mee. Ik werd in een band gevraagd omdat men wist dat ik een gitaar had. Ik kon niet spelen, maar dat gaf niet. De eerste band waarin ik zat speelde covers van The Sex Pistols, The Jam en The Buzzcocks. Daarvoor was ik opgegroeid met The Rolling Stones en Bob Dylan'
Dirk: 'Als jongen van negen jaar zag ik Hendrix op tv. Dat is me altijd bijgebleven. Dat sprak me zo aan. Voor de rest weet ik niets van de sixties. De Stones, ja. Op mijn veertiende ging ik van school. Ik was een beetje moeilijk. Ik ging werken en probeerde een bestaan op te bouwen. Als klusjesman kwam ik binnen bij een reclamebureau. Later kon ik daar het licht gaan doen. Ik verdiende goed, had alles. Ik hield er een Alfa Romeo aan over. Tot op een dag mijn baas vroeg of ik eigenlijk wel geïnteresseerd was in belichting. Nee, zei ik. Eigenlijk had ik gitarist willen worden. Waarom doe je dat dan niet, antwoordde hij. Omdat ik dat nooit had gedurfd. Ik heb er twee weken diep over nagedacht en mijn baan opgegeven. Omdat ik zo van dat Hendrix-gevoel hield, heb ik Ferdi Karmelk (ex-Tee Set, ex-Brood) opgezocht. Hij was mijn buurman, dus ik hoorde hem spelen als ik door de straat fietste. Ik wilde les van hem hebben omdat hij dat Hendrix-gevoel had. Heel emotioneel. Dat vond ik het mooie van Hendrix. Als je hem hoorde was het de ene keer mooi en het andere moment verschrikkelijk. Van die vreselijke uithalen die je eigenlijk niet aan kon horen, zo gemeen waren ze. Zo wilde ik ook spelen. Daarom heb ik me in eerste instantie ook niet ingelaten met de punk-scene. Ik luisterde naar gitaarhelden en vond punks heel depri en hun muziek waardeloos. Ze stonden maar een beetje op gitaren te raggen. Dus dat klikte niet. Later heb ik wel in een Amsterdams punk-bandje gezeten. Krash On Poland, heette dat. Die bestonden al in '77/'78, maar toen zat ik er nog niet bij. Henk Jonkers speelde toen in Panic Special, de Trôckener Keeks bestonden ook al en The Suspenders, waar Claw Boys Claw uit zijn voortgekomen, waren ook al bezig.'
Richard: 'Al die mensen van de zogenaamde Amsterdamse gitaarscene zijn gewoon punks die hebben leren spelen.

BEROEMD?
1987. Tien jaar nadat ze hun eerste schreden op het muzikale pad hebben gezet, staan de Fatal Flowers op de drempel van een hitnotering met Younger Days, een nummer dat Koops 'softpop' noemt en voor één keer heeft hij gelijk. Het betreft een song die zich verzet tegen de verheerlijking van het verleden en niet zoals Vinyl meldde louter de verheerlijking van de punktijd. VARA's Verrukkelijke Vijftien zette het plaatje op de eerste plaats, Frits Spits gaf zich gewonnen en naar het zich laat aanzien zal deze week ook Countdown van Veronica overstag gaan.
Richard: 'De vraag is: waarom heb je een single nodig? Omdat je zo graag met je kop op tv wilt? Of omdat een hit nodig is om te overleven? Bij ons is een hit meer middel dan doel. Middel tot het maken van een nieuwe elpee. Dat moet dan de elpee worden die ons op ons best laat horen. Dat is voor ons belangrijker dan beroemd worden. Ik heb reserves tegen beroemdheid. Veel van de facetten van roem haat ik. Als het betekent dat je voor sporthallen vol meisjes van dertien moet spelen, zoals Doe Maar destijds, dan kap ik er meteen mee. Groupies? Nee, die hebben we gelukkig niet.'
Dirk: 'Sinds de single op tv is geweest komen er wel clubjes grietjes de kleedkamer in. Maar niet van die groupies die hun slipjes al tijdens het optreden naar je toe werpen.
Richard: 'Dat bedoel ik nou. Als je op een avond in VARA's Nachtshow staat vind ik dat eigenlijk niet zo bijzonder, maar wel dat de avond daarna bij ons optreden de hele zaal afgeladen is. Eén avondje op tv, dat scheelt je vijf keer zoveel mensen.

FULL TIME
Het succes van de Fatal Flowers kan voor het grootste gedeelte op de rekening worden geschreven van hun ondernemingsdrift. Twee jaar geleden vertrokken Richard Janssen en Henk Jonkers gezamenlijk naar Londen om daar een band te zoeken. Ze zetten advertenties in de Melody Maker en NME en oefenden met Britse muzikanten. Hun reden van vertrek was dat ze het in Nederland niet meer zo zagen zitten. Het bleek dat het leven als muzikant-op-zoek-naar-een-band in Engeland financieel niet haalbaar was. Teruggekomen in Nederland ontmoetten ze Marco Braam en Dirk Heuff. Fatal Flowers was een feit. Ze maakten onmiddellijk de onderlinge afspraak full time met de band bezig te zijn, allemaal evenveel tijd in te steken, dezelfde ambities na te leven.

Richard: 'Je ziet het ook aan de Claw Boys Claw, die hebben een tijdlang het principe gehuldigd dat alles voor de gezelligheid moest zijn én vooral niet serieus. Op een gegeven moment zijn ze omgeslagen en er echt tegenaangegaan. En dan zie je dat ze met hun capaciteiten onmiddellijk het zalen-circuit kunnen overwinnen. In Nederland moet je echt voor je muziek leven, wil je iets bereiken. Je kunt niet met mensen spelen die er andere inspiraties of bezigheden op na houden. De overgave moet voor alle deelnemende muzikanten gelijk zijn. Je moet er alle vier, zoals wij, even diep inzitten.

Ze zitten er alle vier even diep in. Henk Jonkers, die van achter zijn drumstel als de motor van de groep fungeert en drumt als een hengst die op de merrie moet, bassist Marco Braam met zijn wapperende haren en sterke achtergrond-vocalen, Dirk Heuff met zijn spetterende solo's en Richard Janssen, wiens schuchtere, haast verdwaalde, podium-aanwezigheid meer intrigeert dan hij zelf beseft. In 1985 maakten ze hun platendebuut met een mini-elpee, stonden op Pandora en verwierven zich het predikaat 'veelbelovend'. Een jaar later worden ze door hun platenmaatschappij WEA in staat gesteld een nieuwe plaat op te nemen. Producer was Vic Maile (bekend van Screaming Blue Messiahs, Dr. Feelgood en Claw Boys Claw), die zich het makkelijkst liet strikken. Het is grappig om te horen wie de andere gegadigden waren. Serieuze onderhandelingen hebben plaats gevonden met Mick Ronson (de band kende hem van een tripje naar Engeland), Nick Lowe, Paul B. Cutler (Dream Syndicate) en George Kooijmans.

DEGELIJK
Younger Days is een mooie elpee geworden die precies aantoont waartoe de Fatal Flowers in staat zijn. Toegankelijker en rockiger dan voorheen, maar beslist niet de ultieme Fatal Flowers-plaat. Zeker, er staan schitterende nummers op, zoals het melancholieke Ballroom (mijn favoriet) en Blackspot (ironisch genoeg geschreven naar aanleiding van en uit woede over een recensie van dezelfde Herman van der Horst over de laatste elpee van Claw Boys Claw). Toch klinkt Younger Days mij te degelijk in de oren om van een wereldplaat te spreken. Ik weet dat ze uitgesprokener kunnen klinken, geprofileerder, persoonlijker, agressiever. Ik weet dat omdat ik ze live heb gezien.
Richard; 'We zijn meer r&r geworden, die stap is met Younger Days gezet. Het komt waarschijnlijk omdat wij twee jaar lang een r&r-leven hebben geleid. We hebben in die periode tweehonderd keer opgetreden. Tweehonderd maal in een busje stappen, onderweg niets anders dan pompstations zien, uitstappen en ergens in een zaaltje ons best doen om vervolgens diep in de nacht weer terug naar huis te rijden. Dat is een routine aan het worden en het gevaar bestaat dat we té ingespeeld raken en té degelijk worden. Wij zullen daarmee afrekenen op onze volgende elpee. Degelijkheid mag nooit risicoloosheid inhouden en ik ben me er van bewust dat je in dit beroep in een stadium kunt geraken waarin alle inspiratie in één klap dood slaat. Daarom zouden we, na die derde elpee, het liefst een poosje uit Nederland weg gaan. Gewoon helemaal ergens anders op nul beginnen.
Na het interview gaan Dirk Heuff en Richard Janssen op weg naar de mensa. Daar eten de studenten en de paupers van Amsterdam. Omdat ook zij nauwelijks geld te verteren hebben en hun oefenruimte daar vlak om de hoek is, komen ze er al twee jaar bijna elke dag. Richard: 'Dat merk je nu van het succes. Na die nachtshow is het keukenpersoneel ons gaan herkennen.' Vervolgens mompelt hij voor zich uit: 'Vet stuk in de OOR, single op de radio, ik hoop dat ze ons niet gaan hypen.'

Bron: Oor, Tom Engelshoven

terug naar de media pagina